Dak li firma ma tistax tirranġa

Il-ħarġa li tidher ta' sens komun

Ix-xena tirrepeti ruħha f'uffiċċji, konsulenza u asseżerija — u wkoll f'postijiet ħafna inqas solenni. Il-pittur li jibgħat ritratti tal-flat ta' klijent. Il-plamer li jgħaddi fattura bl-isem, l-indirizz u n-numru tat-telefown. It-taxista li jżomm fil-mowbajl l-indirizz ta' min jiġbor kull filgħodu. L-awtonomu li jgħaddi permezz ta' chat l-ID ta' min impjegah. M'hemmx bżonn każ ta' film ġudizzjarju biex permezz ta' telefown tiċċirkola data ta' persuni li mhumiex aħna nfusna.

U f'kwalunkwe minn dawk il-postijiet tidher, illum jew għada, l-istess ħarġa eleganti. Xi ħadd iqajjem id-dubju — huwa korrett li nibgħat dan minn hawn? — u, qabel ma l-konversazzjoni ssir skomda, tasal it-tweġiba komda: ħalli l-klijent jiffirma awtorizzazzjoni. Jekk hu jagħti l-permess, diġà tajjeb.

Hija ħarġa attraenti għax issolvi l-iskumdità mingħajr ma tobbliga li tbiddel l-għodda, mingħajr ma titgħallem xejn ġdid, mingħajr spejjeż. Għandha l-forma tad-diliġenza: dokument, firma, data. U, madankollu, ma ssolvix il-problema li kienet maħsuba ssolvi. Tgħattiha biss.

Firma ma tmexxix id-data

Tajjeb li nibdew bl-aktar ħaġa sempliċi, għax hija proprju dik li tiġi injorata. Awtorizzazzjoni hija karta. Ma tbiddilx minn fejn jivvjaġġa l-messaġġ, u lanqas f'liema server tibqa' kopja, u lanqas min jista' jaqrah jekk tasal l-ordni adegwata jew jekk ikun hemm ksur fis-sigurtà. Id-dokument tal-klijent se jibqa' jgħaddi mill-istess infrastruttura, fl-istess pajjiż, immaniġġjata mill-istess kumpanija, bil-firma jew mingħajrha.

L-unika ħaġa li tinbidel bil-firma hija l-istat tal-moħħ tal-professjonist: jgħaddi mid-dubju għal serħan tal-moħħ falz li ma jikkorrispondix ma' ebda bidla reali fil-passaġġ tad-data. Il-firma hija permess li wieħed jagħti lilu nnifsu biex jibqa' jagħmel eżattament l-istess ħaġa.

Il-permess li ħadd fil-kamra ma seta' jagħti

Hawnhekk hawn il-qalba tal-kwistjoni. Ejja naħsbu f'divorzju. Il-klijent jiffirma l-awtorizzazzjoni: d'accordo, li d-data tiegħu tgħaddi minn fejn hemm bżonn. Iżda minn dak il-kanal mhux id-data tal-klijent biss tivvjaġġa. Jivvjaġġa l-isem tal-parti l-oħra. Jivvjaġġaw dawk tal-minuri li l-kustodja tiegħu qed tiġi diskussa. Jivvjaġġa r-rapport tal-perit, it-testimonjanza ta' terzi persuni, in-numru tal-kont tal-konjuġi.

L-ebda waħda minn dawk il-persuni ma qagħdet fl-uffiċċju. L-ebda waħda ma ffirmat xejn. Il-professjonist kiseb il-permess tal-unika persuna li ma kinitx il-problema kollha, u baqa' jittratta d-data ta' dawk kollha li kienu l-problema mingħajr ma staqsiehom xejn — għax ma setax jistaqsihom.

Jiġri l-istess b'fajl tax-xogħol li jsemmi impjegati oħra, b'rapport kliniku li jitkellem dwar qraba, b'dikjarazzjoni li tiġbor il-fornituri u l-klijenti tal-klijent innifsu. L-informazzjoni ta' terzi ma tieqafx tkun protetta għax il-persuna li tipprovdiha ffirmat karta. Ma kinitx tagħha biex tawtorizzaha.

Hemm affarijiet li firma ma tilħaqx

Hemm limitu li kważi qatt ma nittestjaw: firma tilħaq biss sa fejn jasal dak li huwa tiegħek. Dak li huwa tiegħek tista' ċċedih. Dak ta' ħaddieħor, le — irrispettivament minn kemm tiffirma b'kitba sabiħa.

Missier ma jistax jiffirma permess biex jagħmlu ħsara lil ibnu. Dik il-karta ma tiswa xejn, u mhux għax jonqosha timbru: għax dak il-permess qatt ma kien f'idu biex jagħtih. L-awtorizzazzjoni tal-klijent taħdem bl-istess mod — tkopri dak tiegħu u tieqaf hemm.

U lanqas f'dak il-limitu ma tkopri kollox. Firma ma tagħmilx leċitu dak li l-liġi ma tippermettix, jiffirmaha min jiffirmaha. Il-kunsens mhuwiex muftieħ universali: huwa muftieħ li jiftaħ bieb wieħed biss —dak tiegħek stess—, u lanqas dak il-bieb ma jagħti passaġġ għal dak li huwa pprojbit.

U wieħed irid jgħidha bla tidwir ma' l-lewża, għax hija l-parti li kważi qatt ma tingħad: li tistaqsi —jew tagħti— firma biex tipproteġi dak li l-liġi ma tippermettix mhuwiex ġest newtru li sempliċement ma jħallix effett. Skont il-każ, li tipprova dan huwa, minnu nnifsu, ksur ġdid. Ma jranġax il-problema: jagħmilha agħar.

Il-firma li ddur kontrik

U hemm bidla li tajjeb inħarsu lejha f'wiċċha. Il-ġbir tal-awtorizzazzjoni ma jħallix lill-professjonist kif kien: iħallih agħar.

Għax dik il-karta hija, qabel kollox, il-prova li xi ħadd staqsa l-mistoqsija t-tajba — dan huwa adegwat? — u weġibha b'plaċebo minflok b'soluzzjoni. Il-jum li fih wieħed ikollu jispjega għaliex id-data ta' terzi persuni spiċċat fejn m'għandhiex, l-awtorizzazzjoni ffirmata mhi se tkun l-ebda tarka li kienet immaġinata: se tkun id-dokument li jipprova li r-riskju kien magħruf u ntgħażel li jittgħata b'firma. Id-diliġenza apparenti tħalli traċċa. Il-firma ma tiffajljax il-problema; tagħtiha data.

L-unika ħaġa li tassew tirranġaha

Jekk firma ma tirranġa xejn, x'jirranġaha? Ħaġa waħda biss: li d-data ma tmurx fejn m'għandhiex tmur.

Meta l-kanal ma jagħtix kopja tad-dokument lil terzi persuni — għax imur direttament mill-apparat ta' min jibagħtu għal dak ta' min jirċevih, mingħajr server fin-nofs li jżommu — m'hemm xejn x'tawtorizza, u lanqas ħadd lil min titlob permess, u lanqas traċċa skomda x'tiġġustifika wara. Il-problema ma tiġix immaniġġjata b'formola: tisparixxi għax l-arkitettura ma tippermettix li tinħoloq.

Din mhix proprjetà ta' għodda waħda biss — hija proprjetà tad-disinn, u hemm aktar minn mod wieħed kif ikollokha. Dak li jiddistingwi lil dawk l-għodod mill-bqija mhuwiex wegħda miktuba aħjar fl-avviż legali, iżda li m'għandhomx bżonn li ħadd jiffirma biex ikunu konformi mar-regoli.

Firma hija l-mod ċivilizzat kif titlob il-permess. Iżda l-permess jista' jintalab biss lil min qiegħed quddiemek. U fi kważi kull data sensittiva li professjonist jittratta, il-persuni li l-privatezza tagħhom tinsab verament f'riskju mhumiex fil-kamra, mhumiex se jiffirmaw, u m'għandhom l-ebda raġuni għaliex jafdaw li xi ħadd jiffirma f'isimhom. Għalhekk il-mistoqsija t-tajba qatt ma kienet «kif nista' nikseb li dan jiġi awtorizzat?», iżda «għaliex għandi bżonn awtorizzazzjoni għal xi ħaġa li kanal magħżul tajjeb ma jobbliganix nitlob?».